Türkçe yazılar

Osmanlı’da Okuryazarlık Gerçekten %66 mıydı? Üç Yazılık Bir Dosya

Alper H. Yağcı, 2025 

Ünlü tarihçi Kemal Karpat 1894’te 10 yaş üzeri Osmanlı nüfusun %66’sının okuma bildiğini iddia ediyordu. Bu iddia çeşitli tartışmalara konu olsa da derli toplu bir incelemesine ben rastlamadım. O yüzden bu konuda bir yazı dizisine başlıyorum. Kemal Karpat’ın iddiası yalnız muğlak veriye değil hesap hatalarına dayanıyor. Peki gerçek oran neydi? Oku: Osmanlı’da Okuryazarlık Gerçekten Yüzde 66 mıydı? Üç Yazılık Bir Dosya

Bir iyi ve kötü haberimiz var: Ekonomik büyüme için demokrasi iyi ama şart değil

Alper H. Yağcı, 2025

Demokrasilerin ekonomik performansı üç aşağı beş yukarı belli bir ortalamayı takip ediyor. Ekonomik büyüme açısından en berbat örnekler de en parlak örnekler de demokratik olmayan, otoriter ülkeler arasından çıkıyor. Bu yazıda otoriter rejimlerin neden çok dramatik ekonomik sonuçlar yaratabildiğini ve Türkiye’nin geleceği açısından ne bekleyebileceğimizi Nobel ödüllü iktisatçı Daron Acemoğlu’nun bazı görüşleri ışığında tartışıyorum. Oku: Bir iyi ve kötü haberimiz var: Ekonomik büyüme için demokrasi iyi ama şart değil

Liberal Küreselleşme Bitiyor: 4 yazılık bir dosya

Alper H. Yağcı, 2025

2025 yılında ABD hükümeti ithal ürünlere karşı uyguladığı gümrük tarifelerini yirminci yüzyıl başından beri görülmemiş seviyelere çıkardı. Önünde engel teşkil edebilecek Dünya Ticaret Örgütü kararlarını da tanımıyor. Öyle görünüyor ki bildiğimiz küreselleşmenin sonu geldi. Yerine neyin geçeceğini anlamaya çalışıyoruz. Oku: Liberal Küreselleşme Bitiyor, 4 yazılık bir dosya

İkinci Trump Döneminde ABD, Ticaret Savaşları ve Küreselleşmenin Geleceği

Alper H. Yağcı, 2025

Yirminci yüzyıldaki liberal küreselleşmenin lideri olan ABD, kurduğu düzeni bozma yönünde adımlar atıyor. TÜSİAD Küresel Siyaset Forumu için hazırladığım bu makalede liberal uluslararası düzene ve küreselleşmenin alışılmış biçimine darbe vuran ekonomik gelişmeleri ele alıyoruz.  Oku: İkinci Trump Döneminde ABD, Ticaret Savaşları ve Küreselleşmenin Geleceği

Batık Maliyet mi, Gemileri Yakmak mı? İktidarın İzlediği Yolun Mantığı

Alper H. Yağcı, 2025

2025 başından itibaren siyaset çok sertleşti. İktidar, sivil yönetimler altında 1947’den beri görmediğimiz ölçüde muhalefeti baskılıyor. İktidarı değiştirebilecek tarzda bir muhalefete izin vermeyeceğini, özellikle yargı eliyle göstermeye çalışıyor. Peki bu yapılanlar, geri tepmez mi? Tepmeyebilir. Mantığını anlatayım. Oku: Batık maliyet mi, gemileri yakmak mı? İktidarın izlediği yolun mantığı

Trump, suikastlar, derin komplolar ve Bayes teoremi: Her komplo teorisi deli saçması mıdır?

Alper H. Yağcı, 2025

ABD derin devlet unsurlarının Trump’u vurması olası mı? Hayır. Peki Trump vurulduysa bunu ABD derin devlet unsurlarının yapmış olması olası mı? Gayet tabi. İlk bakışta çelişkili görünebilecek bu iddiaların birlikteliğini açıklamak için size Bayes teoreminden bahsetmeliyim. Oku: Trump, suikastlar, derin komplolar ve Bayes teoremi: Her komplo teorisi deli saçması mıdır?

Batı, Dünyayı Sömürdüğü İçin mi Kalkındı Yoksa Kalkındığı İçin mi Sömürebildi?

Alper H. Yağcı, 2025

Batı, sömürgeciliğe girişmeden önce zaten ekonomik ve teknolojik olarak kalkınmış değilse diğer toplumları nasıl sömürebildi? Tavuk mu yumurtadan çıktı, yumurta mı tavuktan? Bu soruyu tartışırken sizi birkaç kere ters köşeye yatırmayı umuyorum. Önce sağ sonra sol sonra karışık vuracağım. Oku: Batı, dünyayı sömürdüğü için mi kalkındı yoksa kalkındığı için mi sömürebildi?

Türkiye İçin Sosyal Demokrat Parti Stratejisi: Veriler Işığında Bir Tartışma

Alper H. Yağcı, 2023

Bu yazıda dünyada ve Türkiye’de sosyal demokrasinin karşı karşıya olduğu sınama ve açmazları çözümleyip, Türkiye özelinde bazı strateji önerileri getirmeye çalışacağım. Özetle: “Sağa” kaymak da, “sola” dönmek de sonuç getirmiyor, gereken istikamet başka. Oku: Türkiye İçin Sosyal Demokrat Parti Stratejisi: Veriler Işığında Bir Tartışma

Demokrasi Eleştirisinin Konforlu Sığınağı: Anti-Popülizm

Alper H. Yağcı, 2023

Popülizm eleştirisi son yıllarda hem saygın hem yaygın hale geldi. Aslında popülizm karşıtlığı, demokrasi eleştirisi için, hatta en uç halinde demokrasi karşıtlığı için, konforlu bir sığınak olabiliyor. Sizi soyut kavramları birbiriyle çarpıştıracağımız bir tartışmaya davet ediyorum. Ama bunu somut durumlar üzerinden anlaşılır kılmaya çalışacağım. O yüzden, önce Aysun Kayacı’dan bahsetmeliyiz. Oku: Demokrasi Eleştirisinin Konforlu Sığınağı: Anti-popülizm

Nüfus, Doğurganlık ve Göç: Uzun Vadeli bir Bakış

Alper H. Yağcı, 2023

Türkiye’de doğurganlık son yıllarda çok hızlı düşmeye başladı. Bu konuda Avrupa ülkelerindeki durum ve uygulanan politikalara dair bir karşılaştırma yapalım. Oku: Nüfus, doğurganlık ve göç: Uzun vadeli bir bakış

Başkanlık sistemi seçim sonucuna nasıl etki etti?

Alper H. Yağcı, 2023

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yürütme gücünü, kazananın her şeyi aldığı cumhurbaşkanlığı seçimine bağladığı için, bu seçim vatandaşları “ya hep ya hiç” tarzı bir tercihe zorluyor. Böylece Erdoğan’ın gireceği cumhurbaşkanlığı seçimleri, onu onaylama ya da reddetmeye yönelik birer referanduma dönüşüyor. Bu sistem tasarımı, Erdoğan’ın seçimi kazanmasını kolaylaştırdı. Oku: Başkanlık sistemi seçim sonucuna nasıl etki etti?

Bir Seçim Değerlendirmesi: Ateşe Saygı Duymak İçin Kaç Kere Yanmanız Lazım?

Alper H. Yağcı, 2023

Muhalefet, 2023 seçimlerini neden kaybetti? Twitter’da takip edenler öncesini de biliyor ama iş işten geçtikten sonra kağıda dökülmüş bir analiz için buraya buyrun: Bir Seçim Değerlendirmesi: Ateşe Saygı Duymak İçin Kaç Kere Yanmanız Lazım?

Türklük ve Türkiyelilik Üzerine

Alper H. Yağcı, 2023

Türkiyeli sözcüğü pek çok durumda Türk sözcüğünün yerine geçebilecek bir sözcük değildir. Konuyu tarihsel, anayasal, dilsel açılardan ele alıyorum. Oku: Türklük ve Türkiyelilik üzerine

Başkanlık sistemi kime yaradı?

Alper H. Yağcı, 2022

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (CHS), Türkiye’deki siyasi rekabet dinamiklerini nasıl etkiledi? CHS’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yaramadığına, iktidarın değişme ihtimalini artırdığına dair yaygın bir kanaat var. Bense bu yazıda tersini savunuyorum. Muhalefetin işi hiç kolay değil ve bu biraz da CHS nedeniyle. Oku: Başkanlık sistemi kime yaradı?

“Bu Ekonomiye Rağmen Hâlâ Nasıl..?” AKP, Ekonomik Oy ve Seçmen Aklı Üzerine

Alper H. Yağcı, 2022

Ekonomi bu durumdayken bunca insanın iktidar partisine oy verme eğilimini koruması muhalefet çevrelerindeki pek çok gözlemci için bir şaşkınlık ve umutsuzluk konusu. Akılsız, fikirsiz, “irrasyonel” bir seçmen kitlesiyle mi karşı karşıyayız? Ben bu yaygın izlenimini sorgulamak, ters istikamette kalan bazı olguları hatırlatmak niyetindeyim. Oku: “Bu Ekonomiye Rağmen Hâlâ Nasıl..?” AKP, Ekonomik Oy ve Seçmen Aklı Üzerine

Batı neresi? Doğu neresi? Bir kavram kargaşasına müdahale denemesi

Alper H. Yağcı, 2015

‘Batı’da ve Doğu’da ebeveynlik…’ ‘Batı’da ve Doğu’da kadın…’ ‘Batı’da ve Doğu’da insan…’ Peki neresi bu Batı ve Doğu? Herkes bu yerlerden farklı bir şey anlıyor, kafalar karışıyor. Bu yazıda anlatmaya çalıştığım ise şu: Aslında Batı var ama ‘Doğu’ yok, bu yüzden ‘Batı ve Doğu’ sahte bir ikilem. Bu nasıl mümkün olabilir? Oku: Batı neresi? Doğu neresi? Bir kavram kargaşasına müdahale denemesi